Dydaktyka fizyki na st. licencjakich
Strona główna Akademii Pedagogicznej Strona główna Instytutu Fizyki AP Strona Biblioteki Głównej AP

 

Strona główna
Wykłady z dydaktyki fizyki
Przykładowe zadania egzaminacyjne
Pracownia Dydaktyki Fizyki
Ćwiczenia konwersatoryjne z dydaktyki fizyki
Krakowski Konkurs Fizyczny
Różności dydaktyczne
Aktualności - FIZYKA FALI TSUNAMI

Powrót do wyboru programu innego wykładu

Tu można pobrać spakowane materiały do modułu "Bungee Jumping"

PROGRAM BLOKU PRZEDMIOTÓW  "DYDAKTYKA FIZYKI "

dla II i III ROKU FIZYKI (st. licencjackie)

 

Blok przedmiotów związanych z dydaktyką fizyki stanowią: wykład z dydaktyki fizyki, ćwiczenia konwersatoryjne, ćwiczenia laboratoryjne i śródroczna praktyka w gimnazjum. Na studiach licencjackich prezentowane są tylko zagadnienia dotyczące dydaktyki fizyki w gimnazjum.

 

Program wykładu z dydaktyki fizyki (15 godzin)

1.    Dydaktyka fizyki jako dyscyplina badawcza i przedmiot nauczania. Przedmiot, zakres, cele i metody badań dydaktyki fizyki. Związek dydaktyki fizyki z innymi dyscyplinami badawczymi. Metodyka nauczania fizyki w szkole jako zbiór praktycznych umiejętności, wskazówek i zaleceń potrzebnych w pracy zawodowej nauczyciela gimnazjum

2.    Cele nauczania fizyki w gimnazjum. Założenia, treść, rola i znaczenie podstawy programowej w zakresie fizyki dla gimnazjum. Dopuszczenie rozmaitości programowej, programy autorskie. Rozmaitość podręcznikowa.

3.    Interpretacja i realizacja ogólnych zasad nauczania w procesie nauczania-uczenia się fizyki w gimnazjum. Zasady: poglądowości, stopniowania trudności, świadomego i aktywnego udziału uczniów, systematyczności, trwałości wiedzy, operatywności wiedzy, wiązania teorii z praktyką.

4.    Organizacja i przebieg lekcji fizyki. Przygotowanie się do lekcji fizyki w gimnazjum. Konspekt lekcji.

5.    Przedstawienie zatwierdzonych przez MEN programów i podręczników do nauczania fizyki w gimnazjum. Przedstawienie wybranego programu nauczania przyrody w szkole podstawowej (ze szczególnym uwzględnieniem treści fizycznych).

6.    Metody nauczania fizyki w gimnazjum i kryteria ich podziału (ze względu na sposób uzyskiwania wiedzy, ze względu na stopień samodzielności uczniów).

7.    Metodyka rozwiązywania zadań z fizyki w gimnazjum. Cele i rodzaje zadań fizycznych. Etapy (fazy) i strategie rozwiązywania zadania. Analiza treści fizycznej zadania jako najważniejszy element procesu rozwiązywania.

8.    Kształtowanie pojęć fizycznych. Fazy wprowadzania pojęć. Wprowadzanie wielkości fizycznych w nauczaniu. Odróżnianie definicji od sensu fizycznego wielkości. Przykłady.

9.    Zagadnienia metodyki eksperymentu fizycznego w gimnazjum. Typowe wyposażenie szkolnej pracowni fizycznej. Cele i rodzaje szkolnego eksperymentu fizycznego. Szacowanie niepewności pomiarowych w gimnazjum (metoda najmniej korzystnego przypadku).

10. Praca domowa ucznia w gimnazjum. Ewolucja poglądów na pracę domową. Zagadnienia związane z pracą domową z fizyki w gimnazjum.

11. Kontrola i ocena wyników nauczania fizyki w gimnazjum (cele, metody, przykłady). Reguły i pułapki oceniania.

12. Koncepcja systemu egzaminów zewnętrznych w zreformowanym systemie oświatowym. Standardy wymagań egzaminacyjnych po gimnazjum z zakresu przedmiotów matematyczno przyrodniczych. Przykłady zadań egzaminacyjnych dotyczących fizyki.

13. Wpływ poglądów na temat źródeł wiedzy (aprioryzm - racjonalizm, empiryzm - sensualizm) na nauczanie przedmiotów przyrodniczych, w szczególności fizyki.

14. Postulat upodobniania procesu nauczania fizyki do procesu badania. Modele (najogólniejsze metody) postępowania badawczego w fizyce. Metoda indukcyjna i hipotetyczno- dedukcyjna. Postępowanie badawcze uczniów w procesie nauczania-uczenia się fizyki w gimnazjum (przykłady). Uproszczony model postępowania badawczego w metodzie hipotetyczno-dedukcyjnej, związek z problemowym nauczaniem fizyki. Kształtowanie postawy twórczej.

15. Rodzaje rozumowań stosowanych w procesie nauczania-uczenia się fizyki (ich związek z logiką). Rozumowania zawodne i niezawodne. Kryteria podziałów rozumowań. Wnioskowanie, dowodzenie, tłumaczenie, sprawdzanie, rozumowanie przez indukcję, rozumowanie przez analogię itd. Przykłady.

16. Nauczanie problemowe fizyki w gimnazjum. Pojęcie problemu (sytuacji problemowej) w dydaktyce. Typowy model lekcji problemowej z fizyki. Przykłady.

17. Nauczanie programowane fizyki. Idea nauczania pro­gra­mo­wa­ne­go. Programowane materiały pomocnicze. Możliwość wykorzystanie tzw. maszyn dydaktycznych i komputerów.

18. Umiejętności komunikacyjne nauczyciela fizyki w gimnazjum. Wybrane metody komunikacji. Charakterystyka komunikacji. Treść i język komunikacji na lekcjach fizyki a relacje interpersonalne. Kreowanie tzw. "kodeksu postępowania" na lekcji.

19. Język komunikacji na lekcji fizyki a postępy uczniów  w nauce. Nieprawidłowości merytoryczno-językowe jako źródło trudności w procesie nauczania-uczenia się fizyki. Przykłady.

20. Typowe trudności poznawcze uczniów w uczeniu się fizyki w gimnazjum (w oparciu o teorię rozwoju intelektualnego w/g Jeana Piageta).

21. Elementy metodyki wykorzystania mikrokomputera w nauczaniu fizyki w gimnazjum. Cele, formy i korzyści edukacyjnego stosowania mikrokomputera. Przykłady pozytywne i negatywne. Zagadnienia nauczania na odległość (distance education) z wykorzystaniem współczesnych technik komunikacji cyfrowej.

22. Współczesne problemy, potrzeby i tendencje w nauczaniu fizyki związane z reformą systemu oświatowego w Polsce.

Ćwiczenia konwersatoryjne służą praktycznej rozbudowie i uzupełnieniu treści teoretycznych przekazywanych na wykładzie i tym samym lepszemu przygotowaniu do pracy zawodowej. Zakres zagadnień opracowywanych na tych ćwiczeniach pokrywa się w zasadzie z programem wykładu, ale szczególnie akcentowane są: przygotowywanie konspektów lekcji, wprowadzanie i kształtowanie pojęć fizycznych (ze szczególnym uwzględnieniem wielkości fizycznych), metodyka rozwiązywania zadań. Ćwiczenia te prowadzone są m.in. w formie prezentacji konspektów lekcji (z elementami mikronauczania), a także w formie dyskusji nad wybranymi, trudniejszymi metodycznie tematami i zagadnieniami z programu gimnazjum. Na ćwiczeniach tych student zapoznaje się także z wybranymi (zatwierdzonymi przez MEN) programami nauczania, używanymi aktualnie podręcznikami uczniowskimi i innymi dostępnymi materiałami pomocniczymi.

Ćwiczenia laboratoryjne mają na celu praktyczne zapoznanie słuchaczy z metodyką szkolnego eksperymentu fizycznego i typowym szkolnym sprzętem laboratoryjnym (zestawami przyrządów) oraz możliwościami jego wykorzystywania. Szczegółowy zestaw ćwiczeń wykonywanych na tych zajęciach przygotowany jest oddzielnie przez osoby prowadzące ćwiczenia laboratoryjne.

Śródroczna praktyka szkolna ma na celu doskonalenie nabytej wiedzy i umiejętności dydaktycznych w warunkach szkolnych. Studenci zobowiązani są wtedy do przeprowadzania lekcji różnych typów i w różnych klasach gimnazjum  oraz hospitowania lekcji kolegów jak również do czynnego udziału w dyskusji przy omawianiu tych lekcji.

Zakres wymagań do egzaminu pokrywa się z podanymi powyżej hasłami programowymi. Przypominam, że na egzaminie podlega ocenie również wiedza merytoryczna z fizyki, która niezbędna jest do prawidłowej realizacji jakiegokolwiek programu nauczania.

Znakomita większość powyższych haseł powinna być na egzaminie ilustrowana rozlicznymi konkretnymi przykładami (np. koncepcja wprowadzenia konkretnego pojęcia, konspekt lekcji na konkretny temat, strategia rozwiązania konkretnego zadania, cel konkretnego eksperymentu, identyfikacja konkretnej nieprawidłowości merytoryczno-językowej etc.)