|
Profesor Czesław Majorek urodził się w 1938 r. w Pleśnej koło Tarnowa, zmarł w 2002 r. W 1963 r. ukończył studia pedagogiczne na Wydziale Humanistycznym WSP w Gdańsku, broniąc pracy magisterskiej nt. Koncepcja programowa polskiej szkoły powszechnej z lat 1917-1919, którą napisał pod kierunkiem doc. dr Kazimierza Kubika. W 1964 r. rozpoczął studia doktoranckie w WSP w Krakowie pod kierunkiem prof. dr Mariana Tyrowicia. Doktoryzował się w 1968 r. na podstawie rozprawy nt. System kształcenia nauczycieli szkół ludowych w Galicji doby autonomicznej 1871-1914. Stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych uzyskał w 1975 r. na Wydziale Humanistycznym WSP w Krakowie w oparciu o książkę habilitacyjną pt. Książki szkolne Komisji Edukacji Narodowej. Współpracował z Komitetem Nauk Pedagogicznych PAN i Komisją Dydaktyki Historii Komitetu Nauk Historycznych PAN. Od 1979 r. członek International Standings Conference for the History of Education, dwukrotnie zasiadający w jej władzach. Autor i współautor kilkunastu książek i blisko 200 artykułów o dziejach polskiego szkolnictwa, oświaty i myśli pedagogicznej XVIII-XX w. oraz z zakresu dydaktyki historii. Ważne miejsce w tym dorobku naukowym zajmują książki: Metodyka nauczania historii w szkole podstawowej (Warszawa 1988), Historia utylitarna i erudycyjna: szkolna edukacja historyczna w Galicji 1772-1918 (Warszawa 1990), Dydaktyka historii (Warszawa 1993, 1994). Educational reform in national and international perspectives: past, present and future, red. wspólnie z E.V. Johanningmeierem (Kraków 2000). |
Bożena Pietrzyk, Ryszard Ślęczka
Profesor Czesław Majorek
W służbie szkoły i nauki
Dzień 29 września 2003 roku zapisze się w naszej pamięci jako pierwsza rocznica śmierci Czesława Majorka, profesora Akademii Pedagogicznej w Krakowie, wspaniałego humanisty, pedagoga, dydaktyka historii, postaci nieprzeciętnej, oddanej nauce, popularyzującej ją zarówno w kraju jak i poza jego granicami. Pierwsza rocznica śmierci Profesora stała się twórczą inspiracją dla grona najbliższych przyjaciół, uczniów i współpracowników, którzy postanowili przypomnieć osobę Czesława Majorka i dokończyć rozpoczęte dzieło w dyskusji o nauczycielu i jego nowej roli w zreformowanej szkole. Zespół, w którym znaleźli się prof. Czesław Banach, prof. Halina Kosętka, prof. Zygmunt Ruta, dr Bożena Pietrzyk, dr Ryszard Ślęczka, wypracował koncepcję spotkania oraz zdecydował, że odbędzie się ono pod patronatem JM prof. Michała Śliwy, rektora Akademii Pedagogicznej w Krakowie, a gospodarzem będzie uczelniany Związek Nauczycielstwa Polskiego. Do udziału w sympozjum naukowym Edukacja nauczycielska wobec zadań reformy zaproszono też inne środowiska akademickie prowadzące badania w zakresie pedeutologii.
Zainteresowanie obradami, które odbywały się 4 grudnia 2003 r. w sali konferencyjnej hotelu „Krakowiak”, przerosło oczekiwania organizatorów. Kameralna sala konferencyjna z trudem pomieściła wszystkich, którzy postanowili przybyć, wysłuchać referatów i uczestniczyć w dyskusji. Zaproszenie przyjęła kurator mgr Elżbieta Lęcznarowicz, dając w ten sposób wyraz dużej troski o poziom edukacji nauczycielskiej. Swoją obecność zaznaczył Związek Nauczycielstwa Polskiego, który reprezentowała wiceprezes Zarządu Głównego Janina Jura, przybyło także kilka osób z krakowskich uczelni (AGH, AWF, Politechniki Krakowskiej). W imieniu władz Akademii Pedagogicznej wystąpili prorektor prof. Marian Zakrzewski i prof. Bożena Muchacka, dziekan Wydziału Pedagogicznego. O prawidłowy przebieg organizacyjny i programowy obrad zadbali prof. Jan Krukowski i prof. Halina Kosętka.
Spotkanie rozpoczął prof. Zygmunt Ruta, przypominając zebranym postać Profesora Czesława Majorka, nauczyciela i uczonego, osoby żywo zainteresowanej rozwojem własnej uczelni — Akademii Pedagogicznej. W dalszej części, poświęconej już wyłącznie problemom edukacji nauczycielskiej, swoje referaty zaprezentowali: prof. Czesław Banach (AP) — Nauczyciel wobec zadań reformy edukacji i własnego rozwoju zawodowego, prof. Józef Kuźma (AP) — Wizja przyszłej szkoły i edukacji nauczycieli, prof. Zenon Jasiński (Uniwersytet Opolski) — Determinanty doskonalenia zawodowego nauczycieli w kontekście reformy oświaty i wdrażania awansu zawodowego, prof. Jolanta Szempruch (Uniwersytet Rzeszowski) — Stan pedagogicznego kształcenia nauczycieli w samoocenie studentów dziennych i zaocznych, dr Antoni Rumiński (AP) — Nadzieja jako wartość w edukacji nauczycielskiej.
Jak ważnym i budzącym ciekawość wielu środowisk okazał się temat Edukacja nauczycielska wobec zadań reformy, świadczyć może dyskusja, która miała miejsce po zakończeniu obrad plenarnych. Z ciekawszych głosów zaprezentowanych w dyskusji wymienić należy wypowiedź prof. Bogdana Noweckiego dotykającą kompetencji poszczególnych szkół i uczelni zajmujących się kształceniem nauczycieli. Dyskusję, a zarazem całe spotkanie, zakończyły osobiste wspomnienia dr Andrzeja Klisia na temat wspólnie spędzonych z prof. Czesławem Majorkiem lat pracy w Katedrze Historii Oświaty i Wychowania naszej uczelni.
W czasie Sympozjum zaprezentowana została, przygotowywana przez blisko rok, książka W służbie szkoły i nauki, poświęcona Czesławowi Majorkowi. Zygmunt Ruta i Ryszard Ślęczka, redaktorzy opracowania, pragnąc zachować w pamięci wspomnienie o jednym z najwybitniejszych historyków edukacji i dydaktyków historii, zaprosili do współtworzenia książki liczne grono jego uczniów, kolegów i przyjaciół z różnych środowisk naukowych. Na zaproszenie odpowiedziała większość historyków edukacji i dydaktyków historii, w tym kilku z Europy i świata (Wayne J. Urban — Georgia State University USA, Margret A. Winzer — Faculty of Education University of Lethbridge Alberta Canada, Kas Mazurek — Faculty of Education University of Lethbridge Alberta Canada, John Romsland — The University of Newcastle Australia, Marc Depaepe — Historische Pedagogiek K.U. Leuven Belgia, Frank Simon — Vakrgroep Pedagogiek Universiteit Gent Belgia, Angelo Van Gorp). Księgę otwiera kilkunastostronicowe opracowanie, w którym bardzo szeroko omówiona została biografia Profesora oraz bibliografia jego prac naukowych z lat 1967–2002 r. Pozostała problematyka ujęta została w pięciu działach: Metodologiczne problemy historii wychowania i dydaktyki historii, Z dziejów szkolnictwa i pozaszkolnej edukacji dorosłych, W kręgu badań nad przeszłością Uniwersytetu Jagiellońskiego, Z badań nad biografią edukacyjną, Z dziejów wychowania w rodzinie. Całość zamyka informacja o ogólnopolskim konkursie prac magisterskich z historii edukacji, który został nazwany imieniem Profesora Czesława Majorka dla uczczenia pamięci jego twórcy i pomysłodawcy.
Bożena Pietrzyk, Ryszard Ślęczka
