Ewa Piotrowska, Renata Zając
Nowoczesność w Bibliotece Głównej
Oddział Informacji Naukowej Biblioteki Głównej AP oferuje czytelnikom nowe elektroniczne bazy danych, tworzone przez pracowników naszego działu i będące kontynuacją źródeł informacji istniejących dotychczas w formie tradycyjnej. Mowa o bibliografii publikacji pracowników naszej uczelni dostępnej na stronie BG AP oraz komputerowej bazie danych udostępnianej w Oddziale Informacji
Bibliografia publikacji pracowników AP dostepna w internecie
Oddział Informacji Naukowej BG od ponad 30 lat gromadzi materiały i średnio co pięć lat wydaje kolejny tom Bibliografii publikacji pracowników Wyższej Szkoły Pedagogicznej. Rejestrowana jest nie tylko działalność naukowa pracowników AP, lecz również ich twórczość artystyczna, prace translatorskie, publicystyczne formy wypowiedzi oraz abstrakty z konferencji naukowych dostępne w źródłach krajowych i zagranicznych. Bibliografia odnotowuje także prace edytorskie, które utrwalają ślady naszej przeszłości historycznej i literackiej. Różnorodność form wypowiedzi piśmienniczej sygnalizuje szerokie pole zainteresowań badawczych oraz pozanaukowych zespołu osobowego Uczelni. W 2003 r. ukazał się najnowszy tom Bibliografii za lata 1996–2000 pod redakcją Ireny Burkot. Jest to siódmy i ostatni tom wydany wyłącznie w tradycyjnej formie — na papierze.
Prace nad stworzeniem elektronicznej bazy rejestrującej zróżnicowaną działalność pracowników AP trwały w bibliotece blisko 10 lat, jednak dopiero teraz, dzięki staraniom dyrekcji biblioteki i Zespołu ds. Automatyzacji BG, znaleziono firmę oferującą specjalistyczne oprogramowanie i zakupiono pełny pakiet ofert. Wybrana poznańska firma SPLENDOR (http://www.splendor.net.pl) ma doświadczenie w tworzeniu oprogramowania obsługującego tekstowe bazy danych, a stworzony przez nią system bibliograficzny Expertus jest wykorzystywany do rejestracji dorobku naukowego pracowników przez niektóre biblioteki akademii medycznych (w tym Collegium Medicum UJ), akademii ekonomicznych, rolniczych i wychowania fizycznego (również AWF w Krakowie), biblioteki Politechniki Poznańskiej, Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
Zakupiony przez naszą bibliotekę system Expertus gwarantuje dostęp do bibliografii online. Można ją przeglądać na stronach internetowych Biblioteki Głównej pod adresem www.ap.krakow.pl/biblio/bibliografia/bibliografia.html. Istnieje także możliwość wydania roczników bibliografii w postaci bazy danych na CD.
Bibliografia w wersji elektronicznej zawiera prace wydawane od 2001 roku i jest w miarę możliwości uzupełniana na bieżąco. Ze względu na liczbę pracowników uczelni baza, tak jak i wcześniejsze bibliografie, rejestruje tylko dorobek osób zatrudnionych na pełny etat. Bardzo liczymy na współpracę z samymi autorami zainteresowanymi kompletnością swojego dorobku naukowego zamieszczonego w internecie. Niestety, biblioteka nie otrzymuje wszystkich materiałów konferencyjnych z zagranicy i nie posiada też niektórych czasopism zagranicznych, w których pisują pracownicy AP, dlatego przy powstawaniu bibliografii bardzo ważny jest bezpośredni kontakt z autorami. Wielu pracowników Akademii ma strony internetowe, na których umieszcza listę swoich prac, ale czasami jest to spis, który nie posiada kompletnych danych bibliograficznych potrzebnych do identyfikacji tekstu. Nie zapominajmy, że bibliografię tworzy się przede wszystkim po to, by dotrzeć do tekstu interesującego nas artykułu czy książki. Elektroniczna bibliografia przygotowywana przez bibliotekoznawców z Oddziału Informacji Naukowej najlepiej spełnia tę funkcję.
Bazę można przeglądać, korzystając z wielu indeksów, np. indeksu autorów, tytułów prac, czasopism, serii, typu publikacji, jednostek organizacyjnych, wydziałów, języka publikacji, dowolnego słowa w tytule. Informacje wyszukujemy, formułując zapytania proste lub złożone, z użyciem operatorów boolowskich. Na ekranie wyszukiwania znajduje się też spis jednostek organizacyjnych Uczelni wraz ze skrótami, spis wydziałów, typów publikacji i języków. Poszukiwania można ograniczyć do wybranych lat (np. 2003 roku), a także do wybranych języków. Dokonujemy tego poprzez zaznaczenie odpowiednich prostokątów znajdujących się pod formularzem. Gdy już znajdziemy interesujące nas opisy bibliograficzne, możemy zaznaczyć wybrane pozycje i wyświetlić ponownie tylko zaznaczone, a następnie plik wydrukować lub skopiować na dyskietkę. Z otrzymanego wyniku wyszukiwań możemy także przejść do innych pozycji danego autora. System zapewnia dużą szybkość wyszukiwania (ok. 0,8 sekundy), a odnalezione dane mogą być prezentowane w formacie pełnym lub uproszczonym.
W systemie Expertus mogą być rejestrowane dane bibliograficzne dowolnego typu (książki, artykuły, materiały konferencyjne, rozdziały w książkach, recenzje, tłumaczenia, wiersze i in.). W opisie bibliograficznym, w zależności od typu publikacji, znajdą się: tytuł, nazwiska i imiona autorów lub redaktorów, rok publikacji, źródło, język publikacji. Do opisów bibliograficznych w miarę możliwości będziemy dołączać abstrakty lub możliwość połączenia z pełnym tekstem w internecie. Nie mogła zapewnić tego wersja papierowa, a przecież dla czytelników możliwość szybkiego przeczytania tekstu artykułu lub fragmentu pozycji książkowej stanowi duże ułatwienie.
W wynikach wyszukiwania przy nazwisku autora poszukujący znajdzie połączenie z prywatną stroną internetową naszego pracownika. System Expertus zapewnia możliwość komputerowego wydruku rocznika bibliografii według wydziałów, jednostek organizacyjnych Uczelni oraz nazwisk autorów. Można w krótkim czasie otrzymać wydruk prac opublikowanych przez pracowników Instytutu Filologii Polskiej w danym roku, a także sporządzić wykaz publikacji dowolnego autora w całości lub za określone lata.
Komputerowa baza danych w Oddziale informacji naukowej
Dzięki pracy informatyków z Zespołu ds. Automatyzacji BG, Oddział Informacji Naukowej wzbogacił się w 2001 roku o specjalistyczną elektroniczną bazę danych z zakresu pedagogiki, psychologii, metodyki nauczania poszczególnych przedmiotów, językoznawstwa, literatury pięknej i bibliotekoznawstwa. Baza zawiera także artykuły i książki poświęcone pracownikom naszej uczelni oraz recenzje ich prac zamieszczone w wydawnictwach zwartych i ciągłych. Komputerowa baza danych jest kontynuacją tworzonej od końca lat 60. kartoteki zagadnieniowej z wyżej wymienionych dziedzin. Kartoteka ta, a obecnie jej elektroniczna wersja, stanowi jedno z podstawowych źródeł informacji w naszej codziennej pracy z czytelnikami. Bazę danych zaprojektowano w programie Access, który umożliwia wyszukiwanie opisów bibliograficznych poprzez indeksy: autorski, tytułowy, haseł przedmiotowych i tytułów serii. Istnieje także możliwość zaawansowanego wyszukiwania w poszczególnych indeksach przy pomocy operatorów boolowskich (or, and, not), jak również poszukiwania przez słowo kluczowe czyli dowolne słowo występujące w opisie dokumentu.
Wyniki wyszukiwań możemy przeglądać na ekranie komputera lub wydrukować. W bazie zawierającej obecnie około 7000 opisów rejestrujemy książki, artykuły z książek, artykuły z czasopism (tylko z tych, których nie ma w tworzonej przez Bibliotekę Narodową Bibliografii Zawartości Czasopism), recenzje w czasopismach i książkach. Umieszczane w bazie książki i czasopisma znajdują się w zbiorach naszej biblioteki. Zapytanie o konspekty lekcji dotyczące opracowania Dziadów Adama Mickiewicza w gimnazjum da nam w odpowiedzi 3 artykuły w pracach zbiorowych. Znajdziemy je szukając w indeksie przedmiotowym hasła: „Mickiewicz Adam — «Dziady» — studia i nauczanie (gimnazjum)”. Jeśli szukamy na przykład literatury dotyczącej wpływu telewizji na dziecko, możemy tego dokonać przez indeks haseł przedmiotowych, wpisując na ekranie wyszukiwań hasło „dziecko a telewizja”. W odpowiedzi otrzymujemy obecnie 22 dokumenty, w tym 11 artykułów w czasopismach i 11 artykułów w książkach.
Zarówno dostępna w internecie bibliografia publikacji pracowników AP, jak i komputerowa baza danych tworzona dla potrzeb informacyjnych OIN BG, poszerzają bogatą ofertę adresowaną do osób korzystających z naszych usług oraz stwarzają dodatkowe sposoby poszukiwań literatury na dany temat.
Ewa Piotrowska, Renata Zając
