Krzysztof Wiatr
O kształceniu językowym
XI Jesienna Szkoła Dydaktyków Literatury i Języka Polskiego
Od 24 do 26 listopada 2003 roku w Akademii Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie odbywała się naukowa konferencja polonistów. Podporządkowana była problemowi, który został sformułowany jako Kształcenie sprawności językowej i komunikacyjnej. Obraz badań i działań dydaktycznych. Spotkanie to, jak zauważyli w wystąpieniach otwierających konferencję, prof. Michał Śliwa — rektor AP, dr hab. Stanisław Koziara — dziekan Wydziału Humanistycznego i prof. Bolesław Faron — dyrektor IFP, zbiegło się z 10. rocznicą śmierci prof. Anny Dyduchowej, autorki m.in. Metod kształcenia sprawności językowej uczniów. Projekt systemu, model podręcznika.
Rocznica ta stała się okazją do spotkania przybyłych na konferencję gości i bliskich znajomych prof. Anny Dyduchowej podczas wieczoru poświęconego jej pamięci, a prowadzonego przez dr Barbarę Dyduch (AP Kraków). Najbliżsi współpracownicy i przyjaciele wspominali Annę Dyduchową jako człowieka pełnego ciepła, dobroci i wyrozumiałości. Niezwykłym przeżyciem, zwłaszcza dla przyjaciół, było odtworzenie nagrania audycji telewizyjnej, podczas której komentarz do prowadzonych lekcji wygłaszała właśnie Anna Dyduchowa.
W pierwszym dniu obrad referenci rozpatrywali problem kształcenia sprawności językowej i komunikacyjnej z perspektywy historii dydaktyki oraz z perspektywy współczesności. Eugeniusz Cyniak (UŁ), prof. Halina Wiśniewska (UMCS Lublin) oraz prof. Regina Pawłowska (UG) interesująco przypomnieli tezy dotyczące kształcenia sprawności językowej obecne w pracach dydaktyków w XX-leciu międzywojennym oraz w latach 1950–2000. Z perspektywy współczesności charakteryzował ten problem Bogusław Skowronek (AP Kraków), który postawił na wstępie dość intrygujące pytanie Czy prof. Bladaczka może porozumieć się z blokersem? Główna teza wystąpienia, która dotyczyła „równoprawności” języka nauczyciela i dzisiejszego ucznia, wzbudziła wśród słuchaczy wiele emocji oraz stała się inspiracją do ożywionej dyskusji na temat kondycji współczesnej szkoły, języka i nauki o języku w tej szkole. Zainicjowane już na samym początku polemiki i dyskusje nad referatami stały się wartością tej konferencji.
Drugiego dnia wystąpienia prelegentów skupione były wokół problemu funkcjonalności nauki o języku, a także nauczania komunikacyjnego. Miejsce tej nauki oraz znaczenie wiedzy na temat języka w kształceniu sprawności językowej podkreślały prof. Jadwiga Kowalikowa (UJ) oraz dr hab. Helena Synowiec. Niezwykle interesującym i zaskakującym dla wielu było wystąpienie dra Kordiana Bakuły (Uniwersytet Wrocławski), który rzeczowo przedstawił początki i „koniec” nauczania komunikacyjnego w Anglii. Spóźniona lekcja angielskiego stała się okazją do wskazania nowych teorii nauczania, jakim jest dziś kognitywizm oraz rodząca się na Zachodzie „teoria chaosu”. O autentyzm i autonomię, która łączyłaby wolność z odpowiedzialnością, upominała się Wiesława Wantuch (UAM Poznań), zaś o potrzebie kształcenia kulturowej sprawności komunikacyjnej mówiła dr hab. Maria Jędrychowska. Nawiązaniem natomiast do referatu Bogusława Skowronka było wystąpienie Agnieszki Ogonowskiej (AP Kraków), w którym zarysowała potrzeby kształcenia kompetencji medialnej.
Popołudniową sesję drugiego dnia obrad wypełniły trzy referaty podporządkowane wartościom i rozmaitym sposobom komunikowania o wartościach. Prof. Mieczysław Inglot wskazał na rangę kontekstu biograficznego w odbiorze dzieła literackiego. Badania nad rozumieniem pojęcia miłość przez dzieci klas I–III szkoły podstawowej zaprezentowała dr hab. Krystyna Gąsiorek. Problem odbioru lektury oraz uczniowskiego wartościowania w wypowiedziach o niej był przedmiotem wystąpień dr hab. Zofii Budrewicz oraz Marii Sienko (AP Kraków).
Zagadnienia poruszane w referatach w drugim dniu stały się powodem do dyskusji na temat ogłoszonego przez CKE w Warszawie Informatora Maturalnego na 2005 rok. Zebrani wyrazili głębokie zaniepokojenie faktem pomijania środowisk akademickich na etapie prac nad tego typu istotnymi dokumentami, brakiem zgodności między zapisami w Podstawie programowej i Sylabusie, pomijaniem wcześniejszych etapów kształcenia oraz stawianiem wymagań nieadekwatnych tak wobec maturzysty, jak i nauczyciela (skrócony do 3 lat czas nauki w liceum). W trzecim dniu podjęto uchwałę, w której wyrażono sprzeciw wobec takich praktyk oraz wystosowano listy protestacyjne do CKE, wszystkich OKE, CODN-ów i kuratoriów, a także gazet o zasięgu ogólnopolskim.
Ostatni dzień obrad poświęcony został lekturze obrazu. Konieczność kształcenia czytania tekstów ikonicznych w dobie kultury popularnej została zaprezentowana przez Barbarę Dyduch (AP Kraków), która skupiła się na istotnym dla sprawy problemie: co i jak czytać z uczniami na różnych etapach nauczania? Analizę uzyskanych w klasach maturalnych wyników opisu dzieła Zbigniewa Beksińskiego zatytułowanego Obraz przedstawiła Dorota Karkut (Uniwersytet Rzeszowski).
Wieloaspektowe przyglądanie się kształceniu sprawności językowej oraz komunikacyjnej charakteryzowało tak wystąpienia referentów, jak i wywołane wystąpieniami ożywione dyskusje, które były niezaprzeczalną zaletą XI już Jesiennej Szkoły Dydaktyków Literatury i Języka Polskiego. Należy mieć nadzieję, że tegoroczne spotkanie wpłynie w znaczący sposób na jakość nauczania języka na wszystkich szczeblach edukacji.
Krzysztof Wiatr
Bezpieczeństwo państwa w dobie globalizacji
27 lutego 2004 roku w auli Akademii Pedagogicznej odbyła się zorganizowana przez Instytut Politologii AP konferencja z udziałem prezesa Prawa i Sprawiedliwości Jarosława Kaczyńskiego, prof. Jacka Sobczaka — sędziego Sądu Najwyższego, prof. Andrzeja Rzeplińskiego — członka Komitetu Helsińskiego, posła Zbigniewa Wassermanna — przewodniczącego Komisji ds. Służb Specjalnych Sejmu RP, generała Bogdana Libery — byłego dyrektora Zarządu Wywiadu UOP, oraz dr. Andrzeja Madery — byłego doradcy Ministra Koordynatora Służb Specjalnych. Przedmiotem obrad były kwestie związane z przestępczością kryminalną i korupcją w Polsce.
ŁS
