W oprawach możemy wyróżnić pewne style w zależności od kraju, w którym je wykonano. Artystyczna oprawa muzułmańska tak samo jak kaligrafia jest ściśle związana z księgą islamu - Koranem.
Według tradycji muzułmańskich już za życia proroka Muhammada były zbierane luźne kartki, na których pisano poszczególne partie Koranu i dla zabezpieczenia były one umieszczane między dwoma drewnianymi deseczkami. Następnie miały być uporządkowane w księgi przez sekretarza proroka Zajda ibn Thabita. Informacje te nie są pewne, lecz można przyjąć z dużym prawdopodobieństwem, że na początku VII w. Arabowie znali formę księgi oprawnej.

Przypuszczenie o istnieniu introligatorstwa we wczesnym okresie islamu u Arabów można opierać na rozwiniętym tam od dawna przemyśle skórzanym. Z czasem garbarstwo tak się rozwinęło, że surowiec zaczęto sprowadzać z innych krajów. Do rozwoju artystycznej oprawy przyczyniało się bardzo zamiłowanie do książki, jakie przejawiali panujący, książęta i ludzie wyżej postawieni, którzy nie szczędzili funduszy na zakładanie bibliotek.
Kiedy wynaleziono papier, zmieniła się też oprawa rękopisu. Najbardziej powszechnym typem późniejszej oprawy były okładki tekturowe obciągane skórą. Powierzchnia była nacinana, puncowana lub wyciskana w desenie i motywy geometryczne. W późniejszym okresie różne regiony świata muzułmańskiego wytwarzają inne typy ozdobnych opraw. Oto niektóre z nich :

Oprawy mameluckie

Do najpiękniejszych opraw muzułmańskich należą oprawy z epoki Mameluków (1250-1517). Sztuka introligatorska zyskała wówczas wielkie uznanie i wytworzyła szczególnie bogato oprawne kopie Koranu, które władcy fundowali dla meczetów. Piękna szata zewnętrzna przysparzała introligatorowi uznania, który będąc dumny ze swego dzieła umieszcza, swoje imię na oprawie w miejscu najbardziej widocznym. Brzegi tych opraw były przeważnie pokryte wstęgami napisów wokół geometrycznie zdobionych pól. Od XIV w. ożywiano często powierzchnię medalionami z arabesek lub kwiatów. Egipt i Syria były siedzibą wysoko stojącej sztuki introligatorskiej aż do XVI wieku, wytworzyły się tam szczególnie dwa typy opraw, obydwa z brązowej dość jasnej skóry z ochronną klapą:

 1. z powtarzającym się wzorem geometrycznym i wstęgami wyciskanymi "na ślepo", rzadziej ze złoceniami,

 2. typ oprawy zdobiony techniką nacinania skóry, przy czym okładka posiadała środkowe medaliony w kształcie koła lub migdału w stylu magrebińskim.
Często strony wewnętrzne okładki były zdobione deseniami lub wycinanymi w skórze filigranami.

Oprawy południowo arabskie z XV i XVI w.

Arabia południowo-wschodnia, a szczególnie region dzisiejszego Jemenu, wcześnie stworzyła wysoką rodzimą kulturę. Rozwinęła się tam między innymi piękna sztuka oprawy książki. Wszystkie oprawy były zaopatrzone w klapy i miały format najczęściej zbliżony do kwadratowego. Części środkowe okładek były wyciskane na ślepo w ornamenty, linie geometryczne i plecionki. Obramowania były zdobione podwójnymi wstęgami, złożonymi z małych stempli też wyciskanych na ślepo. Na tych oprawach nie występują wyciski w złocie. Spotyka się jedynie wyciski z napisami, zawierającymi zwykle formuły życzeń, błogosławieństw dla właściciela kodeksu, itp.

Oprawy jemeńskie były znane już od dawna (ok. X wieku), niestety do naszych czasów przetrwały jedynie kodeksy z oprawami z wieków XV i XVI.

Oprawy magrebińskie

Afryka północna i Hiszpania muzułmańska były znane z wyrobu dobrych skór, m.in. skóry kordobańskie z Andaluzji, marokiny z Maroka czy bagazi z Algierii. Używano ich do wyrobu najrozmaitszych przedmiotów, takich jak: obrusy, poduszki, siodła, torebki oraz pięknych opraw książek. W Magrebie i w Fezie obserwujemy dwie różne formy opraw:
a) jedna z ornamentami z posplatanych ze sobą wieloboków, kątów, plecionek liści gładkich jak przy rzeźbionym drzewie i gipsie (tzw. styl hispanomauretański),
b) druga, pozbawiona często motywów geometrycznych, zawiera motywy roślinne i kwiatowe, koronkowe podobne do ornamentów orientalnych.
Kompozycje na oprawach, ogólnie rzecz biorąc, występują w dwóch odmianach: jedna mauretańska i geometryczna, przeładowana ornamentyką arabeskową, a druga orientalna z centralnym medalionem i ozdobną ramą po brzegach okładek. Oprawę magrebińską można jeszcze spotkać w bibliotekach w Afryce północnej (Tunis, Algier) i Hiszpanii (Madryt).

W Afryce północnej spotykamy zwartą grupę opraw, podobną do opraw egipsko-syryjsko-arabskich: okładka jest zdobiona z posklejanych kart papieru (tektury), obciągnięta skórą, posiadająca powszechnie stosowaną klapę ochronną. Różnią się one od orientalnych opraw uboższym ornamentem geometrycznym. Zamiast egipskiego motywu ornamentacyjnego, pokrywającego często całą powierzchnię, tu ozdoby występują przeważnie tylko w środku okładki, przybierając kształt okrągły z różnymi dodatkami.

Oprawy perskie

Piękna oprawa książki przeszła w Persji znaczną ewolucję. Wiadomo, iż Persowie lubowali się w sztuce, czego dowodem są m.in. słynne perskie dywany.
W pierwszych oprawach perskich widzimy motywy geometryczne wszelkiego rodzaju: plecionki, kraty, wstęgi itp., kombinowane z innymi ornamentami. Tego typu proste oprawy skórzane pozostały dominującym prawie we wszystkich krajach arabskich, docierając nawet do południowej Mongolii aż, używano ich aż do późnego średniowiecza .

W XVI w. arabski wpływ w Persji dał się jeszcze silniej odczuć. Nielicznie zachowane oprawy tego okresu charakteryzują się surowa prostotą ornamentacji i kompletnym brakiem złocenia zarówno w technice, jak i dekoracji.

Z początkiem XV w. zaszły jednak zasadnicze zmiany ozdoby dekoratywnej. Inne polityczne i kulturalne centra, jak na przykład Herat, przejęły kierownictwo całego muzułmańskiego Bliskiego Wschodu w rzemiośle i zostały wprowadzone nowe udoskonalone metody w stylu dekoracji wraz z radykalnymi innowacjami. Niestety nie zachowały się żadne wiadomości o introligatorach w tamtych czasach, którzy przecież cieszyli się uprzywilejowaną pozycją w akademii w Heracie.

Rozkwit produkcji książki perskiej przypadł na lata panowania Szah Rucha Mirzy (1405-1447), bibliofila, który na swoim dworze prowadził akademię i bibliotekę królewską, założoną przez jego syna Bajsunkura Mirzę, dzięki której zapoczątkowano "złoty okres" perskiej sztuki introligatorskiej.
Trudno ustalić, kiedy oprawy perskie wyzwoliły się od wzorów arabskich. Być może nastąpiło to w XIII w. Po inwazji mongolskiej, kiedy Persja po upadku kalifatu Abbasydów w Bagdadzie poszła własnymi drogami. W każdym razie już od XV w., a jeszcze bardziej od XVI w., występuje piękna i ozdobna oprawa perska. Jest ona przeważnie z ciemnej skóry, o powierzchni bogato wyciskanej wzorami złoconymi po zewnętrznej stronie okładki, a z filigranowymi deseniami po stronie wewnętrznej. Wyciskanie wzorów było wykonywane przy pomocy metalowych płyt. Nowy sposób stosowania jednej płyty, który zastąpił tradycyjne i pracowite wyciskanie geometrycznych i arabeskowych motywów przy pomocy wielu małych tłoków, przyczynił się do doskonalszego oddawania ornamentu.

Jednym z oczywistych osiągnięć introligatorni z Heratu w dekoracji okładek było wprowadzenie pejzażu ze scenami figuralnymi i zwierzętami, często fantastycznymi, wykonanymi techniką ślepo tłoczonych ornamentów. Większość zwierząt, ptaków i fantastycznych istot uzupełniających pejzaże wykazuje silny wpływ Dalekiego Wschodu, lecz ich realizm i kompozycja były charakterystyczne dla malarstwa miniaturowego szkoły herackiej. Introligator, który pozostawał pod wpływem chińskim, wypełniał środek okładki wspaniałym mitycznym ptakiem, albo też ognistymi smokami w rozmaitych postaciach. Wśród najstarszych opraw timuridzkich znajdujemy okładki bez złoceń, o wzorach ślepo tłoczonych.
Przy niektórych bogatych rękopisach złoto było stosowane rozrzutnie, tak że zewnętrzna okładka książki mogła być nawet całkowicie odciśnięta w złocie. Epoka panowania Safawidów wprowadziła powszechnie wyciskanie w złocie. Najpowszechniejsza forma ornamentu perskiej oprawy ukazuje owalny medalion spiczasty u góry, z małymi ozdobami w kątach oprawy, po krajach podłużne kartusze na zmianę z małymi rozetami.

Oprawy perskie z laki

Na okres Safawidów przypadają najpiękniejsze okładki z laki. Jednak najstarsze spotykane oprawy lakowe odnoszą się do wcześniejszego okresu. Chińska technika lakowa dotarła do mistrzów perskich prawdopodobnie za pośrednictwem Timura i jego otoczenia.
Perska oprawa lakowa odznacza się bogactwem barw i fantazją malarzy. Była to zasługa malarzy z Heratu, a nie introligatorów. Złożona technika wykonania takiej oprawy powodowała, że była ona stosowana tylko dla szczególnie pięknych rękopisów ilustrowanych miniaturami. Przy oprawach lakowych tomy nie mają klapy. Po czasowym upadku tej sztuki odrodziła się ona znowu z początkiem XIX wieku za dynastii Kadżarów. Nowe oprawy lakowe nie są już tak piękne jak dawne, gorsze technicznie i uboższe tematycznie. Podczas gdy dawniejsze okładki posiadały miniatury z pięknymi scenami polowań i były bardzo urozmaicone, młodsze okładki, z XIX w., perskie i indyjskie, mają tylko ornamenty kwiatowe mało wytworne.

Oprawy turecko-osmańskie

W Turcji introligatorzy podobnie jak i kaligrafowie cieszyli się wielkim szacunkiem. Stanowili dobrze zorganizowany cech, który miał być założony przez sułtana Bajazyda II (1481-1512). W krajach podbitych przez Turków Osmańskich dominowały motywy realistyczne, zaczerpnięte z przyrody. Podobnie jak w malarstwie, tak i rzemiośle introligatorskim Turcja pozostawała pod silnymi wpływami perskimi. Najpopularniejszy ornament oprawy perskiej z XVI w. to owalny medalion w środku okładki, po bokach kartusze i rozety. Został on przejęty przez introligatorów osmańskich. Rozpowszechniła się również charakterystyczna dla sztuki tureckiej dekoracja kwiatowa, która często jednolitym wzorem pokrywa całą powierzchnię okładki. Technika lakowa, która była stosowana na okładki Koranów wraz z drobiazgowo wykonanymi arabeskami i delikatnymi obramowaniami kwiatowymi, znana była również w Turcji.